Historia Rynku

Rynek – w XVIII wieku stanowił handlowe Centrum miasta. 24 czerwca, na Św. Jana obywał się tu jeden z największych jarmarków. Centralnym budynkiem Rynku był Ratusz, pełniący przede wszystkim funkcję handlową.

Na placu rynkowym stał tzw. ”pal hańby”, gdzie wykonywano wyroki, co najczęściej miało miejsce podczas jarmarków. Stała tam również drewniana rzeźba Temidy – symbol miejskiej jurysdykcji. Od strony kościoła przed Ratuszem znajdowała się figura świętego Floriana i urządzenia przeciw pożarowe.

W XIX i XX wieku Rynek nazwany Bazarnym, otaczały piętrowe kamienice z licznymi sklepikami, zakładami rzemieślniczymi i zakładami usługowymi. Przed 1897 r. u wylotu ulicy Mikołajewskiej (obecnie Sienkiewicza) wybudowano fontannę, która stała się ozdobą Rynku i miejscem spotkań. W 1900 roku rozpoczęto budowę Kościoła Farnego, a 17 września 1905 dokonano uroczystego wyświęcenia świątyni.

Rynek od 1919 roku został nazwany Rynkiem Kościuszki. W latach międzywojnia pełnił rolę nie tylko handlową, ale i reprezentacyjną. Przy Płycie Nieznanego Żołnierza odbywały się uroczystości państwowe, obchodzono uroczyście Święto Morza, jubileusze Białostockiej Ochotniczej Straży Ogniowej (BOSO).

Wokół Ratusza w otaczających go kamienicach mieściły się apteki, cukiernie, zakłady fotograficznie liczne sklepiki i punkty usługowe. Na rynku stały dorożki, taksówki, autobusy podmiejskie. Przy fontannie znajdowała się stacja benzynowa. Chcąc podnieść jego rangę i nadać Rynkowi Kościuszki charakter wielkomiejski targowisko przeniesiono na Rynek Sienny, a w 1934 wprowadzono tradycję ustawiania choinki bożonarodzeniowej.

15 wrześnią 1939 roku do Białegostoku wkroczyli Niemcy. Rozpoczęły się rabunki żydowskich sklepów i mordowanie ich właścicieli. 22 września 1939 Niemcy uroczyście przekazali Białystok Rosjanom. W 1940 Rynek Kościuszki zmienił nazwę na Sowiecką. Znacjonalizowano sklepy, restauracje, apteki, zakłady usługowe. Przed sklepami zaczęły ustawiać się kolejki. Z mieszkań wyrzucano prawowitych właścicieli.

W czasie okupacji Radzieckiej (1939-41) Rosjanie rozebrali ratusz. 27 czerwca 1941 roku do miasta ponownie wkroczyły wojska niemieckie. Rynek Kościuszki zmienił nazwę na Gross Market Strasse. Na miejscu Ratusza nowi okupanci ustawili propagandową mapę swoich sukcesów na frontach. Wycofując się z Białegostoku w lipcu 1944 zniszczyli całe śródmieście, zmieniając Rynek Kościuszki w pole gruzów.